Ngày 3 tháng 10, Tân Hoa xã đăng bài «0:5, thêm một hồi chuông cảnh báo cho bóng đá Trung Quốc».
Bài viết chỉ ra, đội tuyển bóng đá nam Trung Quốc thua thảm Palestine 0:5. Đây là một thất bại đáng sốc. Phát biểu của Thiệu Giai Nhất gióng hồi chuông cảnh báo cho mọi cầu thủ đội tuyển. Là cầu thủ, bất cứ lúc nào đứng trên sân đội tuyển, trong lòng đều phải kéo căng sợi dây ấy. Ý chí thi đấu loãng, tác phong lỏng lẻo, hoặc coi trận đấu là “việc cho xong”, không chỉ là sự phụ bạc với người hâm mộ, mà còn là xúc phạm thân phận cầu thủ đội tuyển.
0:5, thêm một hồi chuông cảnh báo cho bóng đá Trung Quốc
Ngày 2, trong giải giao hữu bóng đá quốc tế tổ chức tại Trùng Khánh, đội tuyển bóng đá nam Trung Quốc thua thảm Palestine 0:5. Tiếng còi hết giờ vang lên, những con số trên bảng tỷ số lạnh và chói mắt.
Đây là một thất bại đáng sốc. Trước trận, đội Trung Quốc xếp hạng 91 thế giới, đội Palestine xếp hạng 95. Lịch sử hai bên gặp nhau 7 lần, đội tuyển Trung Quốc 5 thắng 2 hòa, giữ mạch bất bại.
Ngồi sân nhà, đối thủ sức mạnh không tính là nổi bật, lại chịu thất bại cách biệt lớn như vậy, rõ ràng khiến người hâm mộ khó chấp nhận. Đây cũng là thất bại có cách biệt lớn thứ tư trong lịch sử đội tuyển Trung Quốc.
Đúng là trận này có bối cảnh đặc biệt: vì trùng lịch ASIAD, một phần lớn trụ cột của đội tuyển bị điều đi dự ASIAD, cộng thêm Serginho, Lâm Lương Minh và một số cầu thủ vắng vì chấn thương, đội tuyển người lớn chỉ có thể ra quân với một đội hình bị chiết khấu mạnh. Đội hình xuất phát trận này, so với trận giao hữu hồi tháng 6 năm nay khi nhân sự tương đối đủ, chỉ trùng hai ba người.
Nhìn sang Palestine, dù cùng là quốc gia châu Á, họ không cử đội dự bóng đá ASIAD lần này. Còn với giải giao hữu quốc tế tổ chức tại Trùng Khánh, ngoài một trụ cột, đội Palestine gần như đủ quân.
Trong tình thế thiếu người, huấn luyện viên Thiệu Giai Nhất lần này gọi nhiều cầu thủ trước đây ít có cơ hội ở đội tuyển, và xoay tua diện rộng trong trận, nhằm khảo sát người mới.
Tuy nhiên, dù có các lý do khách quan như “đội hình không đủ”, “tập dượt” để làm đệm, bên ngoài cũng sớm dự liệu phong độ trận giao hữu lần này có thể không tốt, nhưng tỷ số 0:5 lạnh và cách biệt ấy vẫn để lại cho bóng đá Trung Quốc một suy nghĩ nặng nề.
Trước hết, sân đội tuyển chưa bao giờ có trận “làm cho có”. Dù là giao hữu, trận tập, hay đội được ghép tạm trong một chu kỳ chuẩn bị đặc biệt, hễ khoác áo đội tuyển là đang đại diện cho trình độ và hình ảnh của bóng đá Trung Quốc. Kết quả của bất kỳ trận nào của đội tuyển đều có thể gây chấn động lớn trong dư luận và trong ngành.
Sau trận, huấn luyện viên Thiệu Giai Nhất nói: “Nhìn từ hiệu quả tập dượt, cả đội không đạt trạng thái lý tưởng. Có lẽ thời điểm này suy nghĩ của mọi người chưa thật thống nhất, có cầu thủ còn đang nghĩ tới giải vô địch quốc gia và AFC Champions League… Nhưng đó đều không phải lý do khách quan của việc thua.”
Lời này gióng hồi chuông cảnh báo cho mọi cầu thủ đội tuyển. Là cầu thủ, bất cứ lúc nào đứng trên sân đội tuyển, trong lòng đều phải kéo căng sợi dây ấy. Ý chí thi đấu loãng, tác phong lỏng lẻo, hoặc coi trận đấu là “việc cho xong”, không chỉ là sự phụ bạc với người hâm mộ, mà còn là xúc phạm thân phận cầu thủ đội tuyển.
Đương nhiên, với Thiệu Giai Nhất, gắn kết lòng người, thống nhất tư tưởng vốn là trách nhiệm trong phận sự của huấn luyện viên. Làm thế nào thắp ý chí của cầu thủ, dựng lại niềm tin của đội, xây một hệ thống kỹ chiến thuật thực sự hợp với đặc điểm sức mạnh của nhân sự hiện có, với vị huấn luyện viên trẻ nhậm chức chưa đầy một năm này, vẫn là việc nặng đường dài.
Tiếp theo, trận 0:5 này còn là một tấm gương, nói rõ ràng: nền tảng bóng đá Trung Quốc lạc hậu lâu dài căn bản chưa thay đổi. Năm nay các đội trẻ quốc gia của Trung Quốc về nhì ở Asian Cup U23 và U17, khiến người hâm mộ vui, cũng khiến bên ngoài thấy ánh sáng của bóng đá Trung Quốc. Nhưng trận thua thảm này cảnh báo lần nữa: một khi một phần trụ cột bị điều đi dự ASIAD, đội tuyển nam Trung Quốc thậm chí không dựng nổi một đội hình có sức cạnh tranh cơ bản.
Điều này phơi bày đầy đủ việc dự trữ nhân tài cực kỳ thiếu và “chiều sâu ghế dự bị” mỏng như tờ giấy. “Khá lên ở một góc” không che được nỗi đau vĩ mô khi nhân tài mang danh hiệu quốc gia bị đứt đoạn. Ở các trận đội tuyển người lớn có cường độ cao hơn, bóng đá Trung Quốc vẫn còn một quãng đường rất dài mới thực sự vực dậy.
Trong thế bí đứt nhân tài, đề bài “giao thời cũ mới” lại bị đẩy ra trước mắt. Trận này, Bunyamin, Triệu Tùng Nguyên, Hoàng Thịnh Hào, Dương Minh Duệ và nhiều cầu thủ dưới 20 tuổi vào sân. Cầu thủ trẻ không phải không có điểm sáng. Họ thể hiện nét riêng và sức bật của mình. Nhưng xét kết quả, họ còn lâu mới lớn tới giai đoạn có thể “gánh trụ” ở đội tuyển người lớn. Hai năm gần đây, bóng đá Trung Quốc quả thực xuất hiện một lứa cầu thủ trẻ trình độ cao. Họ là hy vọng của tương lai, nhưng hy vọng không đồng nghĩa sức chiến đấu tức thì. Làm sao tránh “nhổ mạ cho mau lớn”, giúp họ nâng dần từng bước, là câu hỏi bóng đá Trung Quốc phải trả lời cho nghiêm túc.
Mà muốn trả lời tốt bài thi này, đúng là cần chúng ta giữ lý trí và bản lĩnh. Thua một trận giao hữu không thể xóa những tiến bộ bóng đá Trung Quốc đạt được hai năm gần đây: thành tích các đội trẻ mang danh hiệu quốc gia có bước đột phá, hoạt động bóng đá xã hội sôi nổi, hệ thống bồi dưỡng nhân tài đang được dựng dần. Bóng đá Trung Quốc đang đi trên con đường tốt lên.
Nhưng trận 0:5 này không nên chỉ bị coi là một lần sụp đổ ngẫu nhiên, càng không thể bị hai chữ “tập dượt” lướt qua cho nhẹ. Nó là một hồi chuông cảnh báo nặng, cũng là một vị thuốc đắng, dùng cách thẳng nhất, chói mắt nhất để nhắc: vừa không thể vì thành tích đội trẻ khá lên mà lạc quan mù, mơ lật ngược trong một đêm; cũng không thể vì một trận thua thảm mà tự ti quá mức, thấy chẳng còn hy vọng. Nhìn thẳng nền tảng lạc hậu, cày chắc việc đào tạo trẻ, đầm nền nhân tài, bóng đá Trung Quốc mới có thể bước ra khỏi màn sương mù dài và lạnh này.